Dənizə gedərkən zəhərlənməyin - ARAŞDIRMA

 
Yay mövsümündə minlərlə insan istirahət üçün dəniz sahillərinə üz tutur. Günəş, isti hava və uzun saatlar açıq məkanda qalmaq orqanizmin qida təhlükəsizliyinə daha həssas olmasına səbəb olur. Məhz buna görə də evdən götürülən və ya çimərlikdə alınan bəzi qidalar düzgün saxlanılmadıqda qida zəhərlənməsi riskini xeyli artırır.
Mütəxəssislərin fikrincə, dənizdə və ya çimərlikdə zəhərlənmələrin böyük hissəsi qidanın özündən deyil, onun isti havada uzun müddət saxlanılmasından qaynaqlanır. Xüsusilə temperaturun 30-40 dərəcəyə çatdığı günlərdə bakteriyalar çox qısa müddətdə sürətlə çoxalır.
Mayonezli salatlar
Kartof salatı, toyuqlu salat, "Olivye", "Sezar" və mayonez əsaslı digər salatlar yay aylarında ən riskli qidalar hesab olunur. Bu məhsullar soyuducudan kənarda bir-iki saat qaldıqda salmonella və digər bakteriyaların çoxalması üçün əlverişli mühit yaranır. Əgər belə salatları dənizə aparırsınızsa, onları mütləq soyuducu çantada saxlayın və hazırladıqdan sonra qısa müddət ərzində istehlak edin.
Kremli şirniyyatlar
Ekler, tort, rulet və krem tərkibli digər desertlər isti havada çox tez xarab olur. Süd məhsulları bakteriyaların sürətlə inkişaf etdiyi qidalar sırasında yer alır. Bu səbəbdən çimərlikdə satılan və gün ərzində açıq havada qalan kremli şirniyyatları almaq məsləhət görülmür.
Toyuq və ət məhsulları
Qızardılmış toyuq, kabab, kotlet, sosiska və digər bişmiş ət məhsulları düzgün temperaturda saxlanılmadıqda təhlükəli bakteriyalar inkişaf etdirə bilər. Əgər bu məhsullar bişirildikdən sonra iki saatdan çox isti şəraitdə qalarsa, onları yemək risklidir.
Dəniz məhsulları
Krevet, midiya, kalmar, balıq və digər dəniz məhsulları yay aylarında xüsusi diqqət tələb edir. Onlar temperatur dəyişikliyinə qarşı çox həssasdır. Düzgün saxlanılmayan dəniz məhsulları yalnız adi qida zəhərlənməsi deyil, daha ciddi infeksiyalara da səbəb ola bilər.
Çiy yumurta tərkibli qidalar
Evdə hazırlanmış mayonez, bəzi souslar və çiy yumurta ilə hazırlanan desertlər salmonella infeksiyası baxımından yüksək risk daşıyır. Belə məhsulları dənizə aparmaq əvəzinə daha təhlükəsiz alternativlər seçmək tövsiyə olunur.
Dilimlənmiş meyvələr
Qarpız, yemiş, ananas və digər doğranmış meyvələr açıq havada uzun müddət qaldıqda bakteriyalar üçün əlverişli şərait yaranır. Xüsusilə əvvəlcədən doğranıb qablaşdırılan meyvələrə diqqət etmək lazımdır. Meyvələri bütöv şəkildə aparmaq və yeməzdən əvvəl kəsmək daha təhlükəsiz seçimdir.
Süd məhsulları
Qatıq, ayran, kefir, pendir və digər süd məhsulları isti havada tez xarab olur. Onlar yalnız soyuq şəraitdə saxlanıldıqda təhlükəsiz hesab edilir. Əgər soyuducu çanta yoxdursa, bu məhsulları dənizə aparmamaq daha məqsədəuyğundur.
Açıq havada satılan qidalar
Çimərliklərdə satılan dönər, sendviç, hot-doq, pizza və digər hazır qidaların necə saxlanıldığı həmişə məlum olmur. Gigiyena qaydalarına əməl edilməyən yerlərdə hazırlanan qidalar bağırsaq infeksiyalarına səbəb ola bilər.
Qazlı və çox şəkərli içkilər
Bu içkilər birbaşa zəhərlənmə yaratmasa da, isti havada susuzluğu artırır və orqanizmin maye balansını poza bilər. Mütəxəssislər dənizdə əsas içki kimi adi suya üstünlük verilməsini tövsiyə edirlər.
Alkoqol
Spirtli içkilər günəş altında susuzlaşmanı sürətləndirir, təzyiq dəyişikliklərinə səbəb ola və istilik vurması riskini artıra bilər. Bundan əlavə, alkoqol qida zəhərlənməsinin ilkin əlamətlərini gizlədə bilər.
Dənizə aparmaq üçün daha təhlükəsiz seçimlər
Dənizdə qida zəhərlənməsi riskini azaltmaq üçün aşağıdakı məhsullara üstünlük vermək olar:
Bütöv alma, armud, banan və portağal.
Qovrulmuş duzsuz qoz-fındıq.
Tam taxıllı peçenye.
Quru meyvələr.
Bağlı qablaşdırmada su.
Soyuducu çantada saxlanılan təzə tərəvəzlər.
Qida zəhərlənməsinin ilk əlamətləri
Qida zəhərlənməsi adətən çirklənmiş qida qəbulundan bir neçə saat sonra başlayır. Ən çox rast gəlinən əlamətlər bunlardır:
Ürəkbulanma.
Qusma.
İshal.
Qarın ağrısı və spazmlar.
Hərarət.
Halsızlıq və başgicəllənmə.
Bu əlamətlər güclü olduqda, xüsusilə uşaqlarda, yaşlılarda, hamilələrdə və xroniki xəstəliyi olan şəxslərdə dərhal həkimə müraciət edilməlidir.
Qida təhlükəsizliyi üçün vacib qaydalar
Qidaları mümkün qədər 5°C-dən aşağı temperaturda saxlayın. Soyuducu çanta və buz paketlərindən istifadə edin. Çimərlikdə iki saatdan çox açıq qalan tez xarab olan qidaları yeməyin. Əllərinizi yeməkdən əvvəl yuyun və ya dezinfeksiyaedici məhluldan istifadə edin. Meyvə və tərəvəzləri yaxşı yuyun. Şübhəli qoxu, rəng və ya dadı olan məhsulları qətiyyən istehlak etməyin. Yay istirahətini xoş xatirələrlə başa vurmaq üçün yalnız dənizdə üzmək deyil, yediklərinizə də diqqət yetirmək vacibdir. Sadə gigiyena qaydalarına əməl etmək və düzgün qida seçimi etmək qida zəhərlənməsi riskini əhəmiyyətli dərəcədə azalda bilər.